Pakt Ribbentrop-Mołotow. Sowieci współwinni wojny

78. lat temu, 23 sierpnia 1939 r., minister spraw zagranicznych III Rzeszy Joachim von Ribbentrop oraz ludowy komisarz spraw zagranicznych ZSRS Wiaczesław Mołotow podpisali w Moskwie w obecności Stalina sowiecko-niemiecki pakt o nieagresji wraz z tajnym protokołem dodatkowym. Jego konsekwencją był IV rozbiór Polski. „Związek Sowiecki, zawarłszy pakt z Hitlerem, ma swój istotny udział w II wojnie światowej od jej pierwszego dnia” – komentuje niemiecki historyk prof. Klaus Zernack.

Sowiecki komisarz ludowy Wiaczesław Mołotow (z lewej) u ministra spraw zagranicznych
III Rzeszy Joachima von Ribbentropa. Berlin, rok 1940.
/Z archiwum Narodowego Archiwum Cyfrowego/

Podpisany przez Joachima von Ribbentropa i Wiaczesława Mołotowa tajny protokół dodatkowy, stanowiący integralną część zawartego wówczas paktu o nieagresji pomiędzy III Rzeszą i ZSRS, składał się z czterech punktów. Czytaj dalej

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

22 sierpnia 1941 r. W Krakowie założono konspiracyjny Teatr Rapsodyczny

Pierwsze spotkanie zespołu konspiracyjnego teatru odbyło się w mieszkaniu przy ulicy Komorowskiego w Krakowie. Kierownikiem teatru został Mieczysław Kotlarczyk, polonista i teatrolog, który tworzył teatr amatorski w Wadowicach. Z tamtego okresu pochodziła jego znajomość z Karolem Wojtyłą.

Mieczysław Kotlarczyk, późniejszy twórca Teatru Rapsodycznego. To on w przyszłym papieżu rozbudził zamiłowanie do teatru /Reprodukcja: Artur Pawłowski /Reporter

Mieczysław Kotlarczyk, późniejszy twórca Teatru Rapsodycznego.
To on w przyszłym papieżu rozbudził zamiłowanie do teatru
/Reprodukcja: Artur Pawłowski /Reporter

Po przybyciu do Krakowa Mieczysław Kotlarczyk wraz z żoną zamieszkali u Karola Wojtyły przy ulicy Tynieckiej. W tym mieszkaniu odbywały się także próby spektakli. Do zespołu teatralnego należeli: Krystyna Dębowska (później Ostaszewska) – wówczas studentka Wyższej Szkoły Handlowej, polonistki: Halina Królikiewicz (Kwiatkowska), Danuta Michałowska, Karol Wojtyła i Mieczysław Kotlarczyk, który był nie tylko dyrektorem ale także reżyserem i aktorem. „Mieszkając razem, mogliśmy kontynuować nie tylko nasze rozmowy o teatrze, ale także konkretne realizacje, które przybrały właśnie charakter teatru słowa. Był to teatr bardzo prosty. Strona dekoracyjna i widowiskowa była zredukowana do minimum, natomiast wszystko koncentrowało się na recytacji poetyckiego tekstu” – wspominał po latach w książce „Dar i tajemnica” papież Jan Paweł II. Pierwszym przedstawieniem – premiera 1 listopada 1941 roku – był „Król Duch” Juliusza Słowackiego. „Zaczęliśmy od rapsodów Króla-Ducha. Stąd nazwa naszego teatru” – pisał w książce o Teatrze Rapsodycznym na jego 25 lecie, Mieczysław Kotlarczyk. W czasach okupacji niemieckiej wystawiono sześć premier: „Beniowskiego” i „Samuela Zborowskiego” Juliusza Słowackiego, „Hymny” Jana Kasprowicza, „Godzinę” Stanisława Wyspiańskiego, „Portret artysty” Cypriana Kamila Norwida i „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza. Po wojnie teatr wznowił działalność i jako zespół amatorski dawał przedstawienia w sali kina “Wolność”. Dyrektorem oraz kierownikiem artystycznym i literackim pozostał Mieczysław Kotlarczyk.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

21 sierpnia 1944 r. Prośba o błogosławieństwo dla walczącej stolicy

Powstańcze Polskie Radio nadało apel kobiet Warszawy skierowany do papieża Piusa XII.

Papież Pius XII /AFP/

Papież Pius XII /AFP/

„Najdostojniejszy nasz Ojcze i Pasterzu! Niezmienna życzliwość, jaką Stolica Apostolska okazuje narodowi polskiemu, nasze zaufanie i miłość synowska, których nie zdoła zachwiać niemiecka usilna propaganda, ośmiela nas, matki, żony, córki i siostry powstańców walczących w Warszawie, do skierowania tej prośby”. „Warszawa walczy!” – głosi list.
„Po pięciu latach strasznego ucisku i męki naród wyniszczony, zdziesiątkowany przez wroga powstał do walki orężnej. Nie był to zryw nieopatrzny, krok rozpaczliwy i przedwczesny, jak sądzą niektórzy – lecz konieczność. 1 sierpnia, w dzień wyzwolenia św. Piotra z oków, Warszawa zerwała kajdany i rozpoczęła bój o swoją wolność. Czytaj dalej

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

20 sierpnia 1968 r. Ludowe Wojsko Polskie uczestniczy w stłumieniu „praskiej wiosny”

Moskwa i przywódcy państw socjalistycznych chcieli za wszelką cenę stłumić dążenia do liberalizacji polityki i gospodarki podejmowane przez Alexandra Dubčeka. Inwazję na Czechosłowację przeprowadziły siły zbrojne pięciu państw – stron Układu Warszawskiego, w tym z PRL-u.

Radziecki czołg na uliach Pragi, 21.08.1968 /AFP/

Radziecki czołg na uliach Pragi, 21.08.1968 /AFP/

Jako uzasadnienie udziału w interwencji w Czechosłowacji rząd PRL wydał oświadczenie: „działacze partyjni i państwowi Czechosłowacji zwrócili się do Polski, ZSRR i innych sojuszniczych państw z prośbą o udzielenie bratniemu narodowi czechosłowackiemu natychmiastowej pomocy”. Akcja miała bronić socjalizm przed siłami „kontrrewolucji” pozostającymi w zmowie z „wrogami zewnętrznymi”. Czytaj dalej

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

19 sierpnia 1920 r. Rozpoczęło się II Powstanie Śląskie

Armia Czerwona podchodziła już pod Warszawę. Ośmieleni Niemcy na Górnym Śląsku chcieli wykorzystać sytuację i nasilili wystąpienia przeciw Polakom.

Drugie Powstanie Śląskie, polska barykada, 1920 /reprodukcja FoKa /Agencja FORUM

Drugie Powstanie Śląskie, polska barykada, 1920 /reprodukcja FoKa /Agencja FORUM

W Katowicach demolowano polskie lokale publiczne, sklepy, prywatne mieszkania. Doszło nawet do zabójstwa działacza plebiscytowego Andrzeja Mielęckiego i do starć z francuskimi oddziałami. Dowództwo Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska zachowywało powściągliwość, bowiem brak było instrukcji z Warszawy. Dopiero zdecydowana akcja porucznika Walentego Fojkisa, który po otrzymaniu broni z magazynów POW-u w Sosnowcu rozpoczął na czele kilkusetosobowego oddziału działania przeciw Niemcom, przyspieszyły bieg wydarzeń. Czytaj dalej

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

75 lat temu Niemcy zakończyli likwidację getta w Radomiu

18 sierpnia 1942 r. zakończyła się likwidacja tzw. dużego getta w Radomiu. Na początku sierpnia Niemcy zlikwidowali także tzw. małe getto. Z blisko 30 tys. Żydów, których transportowano do niemieckiego obozu zagłady w Treblince, ocalał tylko jeden mężczyzna, któremu udało się uciec z pociągu.

Widok na radomskie getto przez bramę wjazdową /Z archiwum Narodowego Archiwum Cyfrowego/

Niemcy utworzyli getto w Radomiu wiosną 1941 r. Było ono jednym z największych obok kieleckiego i częstochowskiego w dystrykcie radomskim. W pierwszych dniach kwietnia ludność żydowską zmuszono do przesiedlania się. Czytaj dalej

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

18 sierpnia 1946 r. Partyzanci od „Ognia” rozbili więzienie św. Michała w Krakowie

Więzienie Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, dawne cesarskie więzienie św. Michała mieściło się w centrum Krakowa przy ulicy Poselskiej. Było silnie strzeżone przez 52 strażników pełniących dyżury oraz 21 strażników pozostających w odwodzie na wypadek alarmu. Mieli oni do dyspozycji sześć erkaemów, pięć automatów, 62 karabiny i 30 granatów.

Major Józef Kuraś, pseudonim "Ogień", z pistoletem TT /Reprodukcja: FoKa /Agencja FORUM

Major Józef Kuraś, pseudonim „Ogień”, z pistoletem TT
/Reprodukcja: FoKa /Agencja FORUM

W tym czasie Kraków był ważną siedzibą wielu instytucji władzy ludowej – w mieście znajdowała się wojewódzka komenda milicji, siedziba Urzędu Bezpieczeństwa oraz sztaby Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i dowództwa jednostek wojskowych. Akcję postanowiono przeprowadzić, ponieważ w więzieniu przebywali aresztowani przez Urząd Bezpieczeństwa żołnierze Armii Krajowej i Narodowych Siły Zbrojnych. Operację wykonali żołnierze VI Krakowskiej Kompanii Zgrupowania Partyzanckiego mjr. Józefa Kurasia „Ognia”, dowodzeni przez Jana Janusza ps. „Siekiera”. Czytaj dalej

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz