18 lutego 1981 r. Porozumienia Rzeszowsko-Ustrzyckie

„Chłopi, Polska nasza!” – tak brzmiał okrzyk tryumfu przewodniczącego komitetu strajkowego rolników Jana Kułaja, po podpisaniu porozumienia kończącego protest i dającego podwaliny po legalizację Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Rolników Indywidualnych „Solidarność”

Porozumienia Rzeszowsko-Ustrzyckie nazwano również Konstytucją Polskiej Wsi /Z archiwum Narodowego Archiwum Cyfrowego/

Porozumienia Rzeszowsko-Ustrzyckie nazwano również Konstytucją Polskiej Wsi
/Z archiwum Narodowego Archiwum Cyfrowego/

Podpisane w nocy z 18 na 19 lutego 1981 roku w Rzeszowie (i – stąd nazwa – dzień później w Ustrzykach Dolnych) porozumienia kończyło trwający 50 dni strajk rolników z Podkarpacia.

Protest zaczął się od okupacji Urzędu Miasta i Gminy w Ustrzykach Dolnych. W ślady bieszczadzkich kolegów kilka dni później poszli rolnicy z Rzeszowszczyzny, którzy – wspierani przez działaczy NSZZ Solidarność – zajęli budynek Wojewódzkiej Rady Związków Zawodowych w Rzeszowie.

Rolników okupujących ustrzycki urząd siłą usunęła milicja. Ten sam los czekał strajkujących w Rzeszowie. W połowie lutego zatwierdzono plan o wszystko mówiącym kryptonimie „Kret”, w ramach którego zamierzano brutalnie rozprawić się z rolnikami. Atak na strajkujących, których następnie planowano przewieźć do zakładu karnego w Załężu, miał przeprowadzić – wspomagany przez 420 milicjantów – pluton specjalny Służby Bezpieczeństwa.

Na szczęście pacyfikacja rolników nie doszła do skutku. Historycy stawiają tezę, że było to wynikiem zmiany rządu PRL i objęcie władzy przez generała Wojciecha Jaruzelskiego, który zależało na uspokojeniu nastrojów.

Tym samym zamiast przelewu krwi, doszło do zawarcia porozumienie z rolnikami. Protestujący otrzymali żądane gwarancje nienaruszalności chłopskiej własności wraz z prawem do dziedziczenia, zrównanie w prawach rolników indywidualnych z rolnictwem państwowym i spółdzielczym, wreszcie zniesienie ograniczeń w obrocie gruntami rolnymi.

Poza tym władze zgodziły się na rozbudowie sieci szkół i przedszkoli oraz zmniejszeniu sprzedaży alkoholu na wsi.

Nie można nie napisać o ustępstwach rządzących w sprawach wyznaniowych. Uznano prawa religijne, zgodzono się na wydawania zezwoleń na budowę kościołów i zapewnienie opieki duszpasterskiej w wojsku, więzieniach i na koloniach dla dzieci. Miano również zwiększyć nakład prasy katolickiej.

Pisząc o religijnych postulatach rolników trzeba podkreślić, że protest miał pełne poparcie duchowieństwo z ówczesnym ordynariuszem przemyskim abp. Ignacym Tokarczukiem na czele. Ten syn rodziny chłopskiej spod – przed II wojną polskiego – Zbaraża był zagorzałym antykomunistą.

O tym, jak ważne dla rolników było wsparcie księży, wspominał w raporcie jeden z funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa. „Strajk rozleciałby się dawno, gdyby nie religia, oprawa mszy, kazania oraz niechęć do przeszłości” – pisał jeden z agentów.

W Rzeszowie i Ustrzykach Dolnych władze formalnie nie zgodziły się na powstanie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowych Rolników Indywidualnych „Solidarność”. Ten postulat wszedł w życie 12 maja 1981 roku, kiedy zarejestrowano rolniczy związek. Jego peerelowski żywot był jednak krótki – władze zdelegalizowały NSZZ RI „Solidarność” po wprowadzeniu stanu wojennego.

AW

Reklamy

Informacje o golszowka

Koordynator Działań socjalnych Stowarzyszenia Malta Służba Medyczna Oddział w Tarnowie
Ten wpis został opublikowany w kategorii Uncategorized. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.